Skóra jest chyba najstarszym materiałem z jakiego człowiek wykonywał pochwy dla swoich noży. Dziś doskonałe tworzywa sztuczne wspaniale zastępują skórę, ale niektórych noży wykonanych ręcznie, po prostu nie wypada wyposażać w pochwy inne od skórzanych.

Wykonanie prostej funkcjonalnej pochwy skórzanej nie jest niczym trudnym, a narzędzia potrzebne do tej czynności nie są drogie czy skomplikowane do samodzielnego wykonania.

Pragnę tu opisać proces wykonania pochwy moim sposobem (jestem samoukiem nie mam żadnego przygotowania rymarsko-kaletniczego), wciąż ulepszanym przy okazji szycia kolejnych pochewek.

Na początku o materiałach jakich używam. Pochwy szyję z skóry bydlęcej surowej, juchtu, a innych gatunków nie potrafię nazwać.

Skórę surową można formować na mokro, barwić na niemal dowolny kolor, impregnować w celu zabezpieczenia przed wilgocią.

Sklejoną w kilka warstw można piłować pilnikiem, szlifować papierem ściernym (na szlifierce także, ale strasznie capi!!), polerować.

Przed rozpoczęciem szyciapochwy skórzanej dobrze jest postarać sie o potrzebny zestaw narzędzi. Zestaw jakim się posługuję przedstawiam na fotografii poniżej:

1. to oczywiście skóra (w tym przypadku jest to skóra barwiona o grubości ok 3-3,5mm, niestety nie znam jej fachowej nazwy).
2. Kawałek płyty wiórowej oklejonej fornirem służacej za podkładkę do przecinania skóry i wykonywania innych czynności mogących zniszczyć podłoże ( w tym przypadku stół kuchenny).
3. niewielki młotek do przebijania otworów w skórze pod nity, nitowania itp.
4. kostka stalowa pełniąca rolę kowadełka na którym przeprowadzam nitowanie, wycinanie otworów w skórze itp.
5. nóż do przecinania skóry - wykonany z odcinka piły do drewna, oczywiście może być zastąpiony każdym ostrym nożem.
6. dłutko półokragłej (zwykłe bazarowe dłutko przydatne czasem do ścieniania skóry).
7. szydło do przebijania otworów do zszywania skóry, z grotem wykonanym z odłamka pilnika igiełkowego.
8. wycinak do skóry 4mm, do wycinania otworów w skórze w których umieszczane będą nity kaletnicze.
9. podkładka z twardego drewna na której wycinam otwory pod nity kaletnicze.
10. uchwyt do pilnika z twardego drewna do polerowania skóry.
11. skórzany palec ochraniający przed przecięciem nicią palca wskazującego podczas zszywania pochwy.
12. papier ścierny(gradacje od 80 - 220) do wyrównywania krawędzi pochwy.
13. nici, syntetyczne, mocniejsze i wygodniejsze w użyciu od nici naturalnych
14. cyrkiel do wyznaczania linii szwu i równego rozłożenia otworów pod szwy
15. nity kaletnicze
16. dwie grube długie igły
17. linijka, długopis, ołówek i pędzelek
18. klej polimerowy do styropianu - używam go do sklejania skóry przed zszyciem, dość szybko wiąże, spoina nie jest zbyt mocna, ale na tyle silna by wytrzymać przebijanie otworów szydłem ( skóra nie rozjeżdża się podczas przebijania)
19. kawałek świecy (zapomniałem położyć do fotki) przeciągnięcie nici po parafinie zapobiega powstawaniu podczas szycia supełków na nici i ułatwia jej przeciąganie przez warstwy skóry.

Na papierze rysujemy pochwę do noża którą zamierzamy uszyć.

Rysunek posłuży nam doprzygotowania szablonu płaszcza pochwy, który wycinamy pozłożeniu w dwoje kartki z szkicem.

Posługując się szablonem rysujemy na rewersie naszej skóry płaszcz pochwy ( poszerzamy nasz rysunek na skórze o grubość głowni.

Jest to naddatek potrzebnydo złożenia skórzanego płaszcza, na fotce widać poszerzenie jako podwójną linie przechodzącą przez środek płaszcza pochwy.

Wycinamy płaszcz pochwy. Początkowo nacinamy lekko powierzchnię skóry na oznaczonych liniach. Kolejne cięcie wykonujemy do końca, nóż jest prowadzony przez płytkie nacięcie w skórze jakie wykonaliśmy wcześniej.

Linię gięcia wyznaczoną przy odrysowaniu płaszcza z szablonu (podwójna linia przebiegająca przez oś symetrii płaszcza) pocieniamy, wycinając dłutem skórę o grubości ok 1-1,5mm. Zabieg pocieniania ułatwi zagięcie płaszcza pochwy - lico nie popęka.

W przypadku wykonywania pochwy ze skóry surowej można namoczyć linię gięcia obustronnie na szerokości ok 10mm, w tym celu przydatny będzie pędzelek. Skórę moczymy obficie, aż przesiąknie. Zaginamy płaszcz na próbę.

Z odpadu skóry wycinamy pasek o szerokości ok 12mm (wskazany kilkumilimetrowy naddatek) - będzie to wstawka jaką umieścimy pomiędzy zgiętymi ku sobie połówkami płaszcza pochwy (pasek ten zabezpiecza szew przed przecięciem podczas wkładania i wyjmowania noża zpochwy). Na płaszczu pochwy od wewnątrz cyrklem zaznaczamy linię do której sięgnie wstawiany pasek.

Pasek i płaszcz przeczyszczamy papierem ściernym i wklejamy pasek.

W czasie gdy klej wiąże przygotowujemy pętlę na pas wycinaną z odpadów powstałych po cięciu płaszcza.

Pętla może mieć dowolny kształt zakończeń, ja przeważnie robię tak jak na fotce niżej. Końcówki zostają ścienione, dla łatwiejszego zginania.

Wycinakiem wykonujemy otwory w pętli, dopiero potem w płaszczu - wykonujemy górny otwór, zakuwamy nit, zaginamy pasek w dół

Ustalając szerokość pętli, odznaczamy dolny otwór w płaszczu i wycinamy. Pozostaje zakuć dolny nit i pętla jest gotowa.

Nożem obcinamy naddatek paska jaki wkleiliśmy w płaszcz.

Przed sklejeniem płaszcza pochwy czyścimy miejsca łączenia papierem ściernym, nanosimy klej i dociskamy do siebie ustalając równe położenie obu połówek.

Sklejoną pochwę pozostawiamy do wyschnięcia na około 30 minut.

W tym czasie możemy przygotować nić do szycia. Szyjemy jedną nicią. Nić powinna być długa, aby starczyła na podwójne zszycie pochwy. Obciętej nici zarabiamy końcówki (nagrzewając nad płomieniem i skręcając palcami ). Nić przeciągamy kilka razy po parafinie (świecy) zapobiegnie to skręcaniu i supłaniu się nici podczas szycia.

Klej wysechł możemy rozpocząć przygotowania pochwy do szycia. Krawędź pochwy wyrównujemy, ścinając naddatki nożem i szlifując papierem ściernym (grubym)

Cyrklem wyznaczamy linięszwu. Wstawiony w płaszcz pochwy pasek skóry miał ok. 12 mm szerokości, śmiało możemy wyznaczyć pierwszą linię szwu na 8 milimetrze od brzegu pochwy. Ustawiamy cyrkiel na 8 mm i zaznaczamy używając jednej stopki jako prowadnicy drugiej jako rysika. Podobnie postępujemy na rewersie pochwy gdzie umocowaną mamy pętlęna pas.

Szerokość szwuwyznaczamy również za pomocą cyrkla. Odstęp międzyotworami może wynosić od 4-6 mm i tak zaznaczamy na obu stronachpochwy.

Miejsca zaznaczone przebijamy powoli szydłem, lekko nim obracając, grot szydła powinien trafiać w linię szwu zaznaczoną cyrklem z tyłu pochwy.

Da nam to mniej więcej równy szew z obu stron pochwy. Tylną linię szwu można delikatnie naciąć na całej długości nożem (na głębokość ok. 0,5 mm) zaciągana nić wejdzie w nacięcie i będzie mniej podatna na przecieranie.

Kiedy już przebijemy wszystkie otwory (otworki mają być większe od średnicy igieł - łatwiej się szyje) rozpoczynamy szycie. Osobiście rozpoczynam szycie na dole pochwy i na dole kończę zszywać drugi szew, ale nie jest to zasadą i rozpoczynać można z dowolnej strony.

Używając dwóch igieł zszywamy pochwę. Na koniec zaciągam na nici zwykły węzeł i wciągam go za pomocą jednej igły w płaszcz pochwy. Szycie pierwszego szwu należy zakończyć tak aby z każdej strony pochwy znajdowała się igła z połową nici.

Powtarzamy procedurę znaczenia drugiego szwu: ustalając odstęp pomiędzy nóżkami cyrkla na cztery milimetry, obustronnie odznaczamy linię szwu. Wyznaczamy na awersie odstęp pomiędzy otworami szwu (wskazane jest aby otworki pod nić z obu szwów nie znajdowały się naprzeciwko siebie), przebijamy otwory i zszywamy. Szycie kończymy na dole tam gdzie zaczęliśmy chowając węzeł w skórę. Obcinamy nici i nadtapiamy końcówki. W dobrze wykonanym szyciu nie powinno widać za bardzo gdzie jest początek i koniec szwu.

Zszytą pochwę układamy na metalowej płycie (do tego celu doskonale nadaje sie ciężki spód starego żelazka do prasowania wykonany jeszcze z żeliwa) i młotkiem uderzamy w szwy (robimy to z czuciem). Pod wpływem uderzeń szew wyrówna się, zostanie nieco wgnieciony w skórę, a otwory pod nić zmniejszą się.

Brzeg pochwy wyrównujemy papierami ściernymi. Szlifowanie możemy zakończyć na gradacji 220-240. Przeszlifowany i wyrównany brzeg pochwy zwilżamy wodą i polerujemy za pomocą twardego drewna (ja używam rękojeści od pilnika)

Tak postępujemy zwszystkimi brzegami pochwy. Właściwie nasza pochwa jest skończona. Nóż do którego szyta była ta konkretnie pochwa miał dość cienką rękojeść. Pochwa nie wymagała formowania na mokro. Przy formowaniu pochwy na mokro zabezpieczamy głownie noża przed korozją oklejając ją taśmą klejącą (może być zwykła, przezroczysta), podobnie postępujemy drewnianymi okładzinami. Pochwę po wysuszeniu możemy pomalować (bejcą do drewna jeżeli szyjemy ją z surowej skóry - zalecam wykonać próbę krycia na odpadach), impregnujemy impregnatami do skóry i jest gotowa do użytkowania.

Pochwy dla większych noży, o grubszych głowniach szyje się nieco inaczej, ale o tym może innym razem...